"VSC – vereniging van samenwerkende centra en musea in wetenschap en techniek"
Universiteitsmuseum Groningen
+31 (0)50 363 55 62
Het Universiteitsmuseum is de plaats waar de meest uiteenlopende verzamelingen van de Groningse universiteit zijn te zien, van anatomie tot zoölogie. In de collectie lopen natuur, cultuur en wetenschap in elkaar over. Modellen van de mens en opgezette dieren staan tussen kunst uit Afrika en Azië.
Het museum organiseert tentoonstellingen over de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van onderzoek en duikt ook in de geschiedenis van de universiteit en het studentenleven. Naast de museale collecties beheert het Universiteitsmuseum diverse andere collecties van de Groningse universiteit, zoals de portrettengalerij van hoogleraren.
- Aanbod voor bezoekers
- Naar aanbod voor onderwijs
Tentoonstelling van collectie
Botanie
De collectie bestaat uit 2500 eenheden: gedroogde vruchten en zaden, bloemen en paddestoelen geconserveerd in alcohol, fossielen met afdrukken van planten en botanische modellen. Ze zijn op veldexcursies verzameld, aangekocht of als geschenk verworven. Bijzonder zijn drie exemplaren van een xylotheek uit ca. 1810, een houtbiliotheek die ooit uit 150 exemplaren heeft bestaan.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Archeologie, Biologie en Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Geneeskunde
Behalve de eigen collectie geneeskunde beheert het Universiteitsmuseum ook de collectie van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Het UMCG is een modern ziekenhuis. Toch is veel van het “oude” AZG bewaard gebleven. In vitrines op de Poortweg in het UMCG laten wisselexposities steeds andere aspecten van de Groninger medische geschiedenis zien.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Geneeskunde en Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Geologie
In de jaren 90 van de vorige eeuw werd de afdeling geologie opgeheven. Het bijbehorend Geologisch Museum is toen overgebracht naar het Universiteitsmuseum. Dat betekende een verhuizing van zo’n 30.000 stuks mineralen, fossielen en kristalmodellen, waarvan de oudste stukken afkomstig zijn uit de nalatenschap van Prof. Petrus Camper (1723 – 1789).
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Aardwetenschappen en Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Historische collectie RUG
De historische collectie RUG bestaat uit objecten, documenten en audiovisueel materiaal over de geschiedenis van de Rijksuniversiteit Groningen en het studentenleven vanaf de oprichting van de universiteit in 1614 tot heden. Hierin is een aantal kerncollecties te onderscheiden, zoals penningen, ambtskleding (toga’s), schilderijen en prenten. De collectie documenten bestaat uit bullen, oorkonden plakaten en lustrumdocumentatie en affiches.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Landhuishoudkunde
In 1815 werd landhuishoudkunde als zelfstandig vak binnen de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen geïntroduceerd. De colleges waren vooral bestemd voor studenten theologie, zodat zij later als predikant boeren met hun landbouwkundige kennis zouden kunnen bijstaan. Prof. J.A. Uilkens legde als eerste hoogleraar in dit vak een verzameling van demonstratiemodellen aan, vooral op het gebied van de landwerktuigkunde. Het vak verdween in 1871 van de universiteit. Intussen was in 1842 de Landhuishoudkundige School in Groningen geopend, het begin van het latere landbouwonderwijs. Het Universiteitsmuseum bezit nog enkele demonstratiemodellen die waarschijnlijk afkomstig zijn van het onderwijs in de landhuishoudkunde, zoals een hijskraan, de schroef van Archimedes, een overtoom en een heistelling.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Geschiedenis en Industrie en industrieel erfgoed
Tentoonstelling van collectie
Microscopie
Het museum bezit een grote collectie microscopen en toebehoren als preparaten en microtomen, die representatief is voor de ontwikkeling van de microscopie van de 17e eeuw tot heden. Het oudste exemplaar is een microscoop volgens Culpeper uit ca. 1735, vervaardigd van koper met roggehuid. De Hartsoeker/Wilson microscoop van de Groninger G. Cramer is rond 1750 gemaakt. 19e en 20e eeuwse exemplaren van de fa. Zeiss en Leitz zijn ruim vertegenwoordigd. Het jongste object op dit gebied is een – helaas niet operationele – electronenmicroscoop. Bijzonder is de collectie van natuurkundige en Nobelprijswinnaar Frits Zernike (1888-1966). Hij ontving de Nobelprijs voor zijn uitvinding van de fasecontrastmicroscoop. Het instrumentarium waarmee hij fasecontrastringetjes voor de microscoop heeft gemaakt, is bewaard gebleven, samen met zijn aantekeningen, foto’s en andere documenten.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Biologie, Geschiedenis en Natuurkunde
Tentoonstelling van collectie
Natuurkunde
De basis van de collectie natuurkundige voorwerpen is in de 17e eeuw gelegd. Toen begon men met het geven van aanschouwelijk, proefondervindelijk onderwijs. Prof. Johann Bernoulli, in 1695 tot hoogleraar benoemd, was de eerste die zijn colleges met proeven opluisterde, echter zonder veel weerklank. Pas in de loop van de 18e eeuw werd meer nadruk gelegd op het experimentele aspect van het onderwijs. Aanvankelijk maakten hoogleraren vooral gebruik van hun eigen verzameling, omdat de universiteit maar mondjesmaat aankopen deed. De eerste aanwinsten van de universiteit waren diverse luchtpompen, een barometer en een thermometer. De oudste instrumenten in de museumcollectie dateren uit de 18e eeuw: een cycloide, een sextant en een koperen kunstoog. De huidige collectie natuurkunde bevat objecten op het gebied van hydrostatica, aerostatica, toestellen voor proeven met warmte, lucht en (electro-)magnetisme.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Geschiedenis en Natuurkunde
Tentoonstelling van collectie
Psychologie
De collectie psychologie bevat objecten uit de periode 1892 – 1995. De kern ervan wordt gevormd door testinstrumenten afkomstig uit het psychologisch laboratorium van Prof.dr. G. Heymans, dat door hem werd opgericht in 1892. Het was het eerste laboratorium voor experimentele psychologie in Nederland. Zo zijn er bijvoorbeeld apparaten om visuele waarneming te testen en apparaten om het geheugen te onderzoeken.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Gedragswetenschappen en Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Rekencentrum
Wiskundigen, sterrenkundigen en andere onderzoekers maken steeds ingewikkelder berekeningen. Hiervoor had de universiteit ooit zo’n twintig rekenaars in dienst. Hun werk werd in 1958 overbodig met de aankoop van de eerste computer, de ZEBRA. Dit staat voor Zeer Eenvoudig Binair Rekenapparaat. Naar onze huidige maatstaven was dit een apparaat met een zeer klein geheugen, maar toen werd het het Gronings rekenwonder genoemd. Het huidige Rekencentrum staat daarmee in groot contrast. Daar worden nu driedimensionale simulaties ontworpen in de “Cave”. De ZEBRA en andere verouderde apparatuur zijn naar het Universiteitsmuseum verhuisd. Hiermee kan het museum de gehele nog jonge geschiedenis van het electronisch rekenen laten zien.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Geschiedenis
Tentoonstelling van collectie
Sterrenkunde
Al vanaf 1614 wordt aan de RUG sterrenkunde onderwezen, maar het echte onderzoek begon bij de oprichting van het Sterrenkundig Laboratorium in 1885 door Prof.dr. J.C. Kapteyn, eerste hoogleraar sterrenkunde. De kerncollectie van het Universiteitsmuseum stamt dan ook uit die tijd. Voordien werden sporadisch demonstratiemodellen en instrumenten aangeschaft voor het onderwijs. Ze behoorden met de mathematische en natuurkundige instrumenten tot het Fysisch Kabinet. Slechts enkele instrumenten hebben de tijd overleefd. De oudste sterrenkundige instrumenten die het museum bezit, zijn een 18e eeuws planetarium volgens Copernicus, een planetarium met een hemel- en aardglobe uit 1808, een sextant uit de 18e eeuw en een 19e eeuwse chronometer. Het instrumentarium dat door Prof. Kapteyn is gebruikt, zoals de verzameling fotografische platen met de plaathouder van de Cape Photographic Durchmusterung uit ca. 1886, maakt nu deel uit van de museumcollectie.
geschikt voor volwassenen,kinderen
vakgebied Astronomie en Geschiedenis
- Aanbod voor onderwijs
- Naar aanbod voor bezoekers
Kijk voor het aanbod van Universiteitsmuseum Groningen op de website.